Kurdaki hızlı artışı iddia edebilme konusunda güvendiğim en önemli faktör cari açıktaki hızlı artışın dolar üretme kaabiliyetimizdeki zaaftan ve ihracattaki yavaşlamadan meydana gelmesiydi.Öyle ya, geçmiş dönemlerde ne zaman krizlere ram olduysak bu duruma yol açan esaslı sebep dolar fiyatının ani yükselişinden kaynaklandı. Somut sonuçları sebepler olarak değerlendirmek hatalı tahminlerde bulunmama neden oldu.Anlaşılan milli paramızın değerlenmesi haline alışamadığımızdan dolayı bu duruma finansal çalkantı olarak bakmışız.Şimdi nedamet getirmemin nedeni geçmişteki geçerli sayılabilecek düşünce parametreleriyle bugünü değerlendirme yanlışına düşmüş bulunmam.

2010-Ağustos ayına kadar verilen 28 milyar $’lık cari açığa karşılık 28 milyar $ sıcak para girişi sağlanması kuru düşük tutup ithal vergilerini arttırırken iç talebe de önemli oranda destekte bulundu.Halkın geçim düzeyinde olumlu yönde değişiklikler yaşandığını öne süremesek bile dışarıdan çok ciddi finansal dalgalar gelmezse ileride istenilen ekonomik istikrar düzeyine erişmemiz ihtimal dahilinde.Krizin henüz sona ermediğini göz önüne aldığımızda mevcut durumun sürdürülebilir olması önem kazanıyor.Dış ticaret açığı dikkat etmemiz gereken noktada.Sadece Eylül ayı dış ticaret açığıysa 6.7 milyar $.Cari açığın yıl sonunda 40 milyar dolara yaklaşma olasılığı döviz üretme kaabiliyetimizi sınayacak kadar etkin önlemler alma ihtiyacını yaratıyor.Bütçe açığının göreli istikrarı seçim döneminin getirdiği harcamaların özelleştirme gelirleri,vergi afları ya da borçlanma yollarıyla karşılanması olasılığını güçlendirirken özellikle mali konularda sürdürüldüğü öne sürülen sıkı bütçe disiplini borç çevirme oranlarına,vadelere ve faiz oranlarına yansıyacak.Bu konularda hükümetin her başarılı adımı dış açığın finanse edilme kalitesini de etkileyecek gibi görünüyor.Bana kalırsa hala en zayıf noktamız sayılan küresel ekonomiyle kontrolsüz iç içeliğimiz krizin yeni travmalar yaratabilecek kadar güçlü yansımalarını piyasalarımızda güçlü şekilde hissettirebilir.

FED’in piyasalardan 600 milyar dolarlık tahvil alma kararı gelişmekte olan ülkelere para girişini hızlandıracaktır. Yunanistan,İzlanda,İspanya ve Portekiz’in ardından düne kadar Avrupa kaplanlarından sayılıp bize örnek gösterilen İrlanda batan bankaları kurtarma planı çerçevesinde ağır borç yükü altına girdi bile.Böylesine belirsiz bir ortamda ülkemizde Merkez Bankası’nın gecelik borçlanma faiz oranını 4 puan birden düşürmesi,mevduat munzam karşılıklarını arttırması ileride sıcak para nedeniyle aşırı ısınabilecek ekonomiyi şimdiden soğutma girişimleri olarak kabul ediliyor.Buradan hareket edersek 2008 Kredi Krizi’nin ilk aşamasında hükümetler devreye girerken ikinci aşamaya Merkez Bankaları damgasını vuracak gibi duruyor.Kurumlar arasında yaşanan görüş farklılıkları devam ederken üretici ile spekülatör,karar alıcılar ile kararlara uymak zorunda kalacak olanlar gelecek günlerde sık sık karşı karşıya geleceklerdir.

AKP iktidarına her zaman ideolojik düzeyde karşı durdum.Verdikleri kararların kısa vadeli kabul edip ileride daha büyük sorunlar yaratacak düzeyde öngörüden uzak olduğuna inandım.Üstelik bu düşüncemi halen değiştirmiş değilim.Ama yukarıda değindiğim gibi AKP bir sebep değil sonuç.Bu iktidarı yaratan iç ve dış koşullar seçimden seçime katıldığımızı sandığımız demokrasi oyununda önemli güce sahipler.İktidarın 12 Eylül Referandumu’nda aldığı %58 oranında EVET’in ardından 2011 Genel Seçimleri’nde yeniden %40-45 hatta %50 civarında oy toplama ihtimali halkın AKP politikalarını desteklemeye devam ettiğini gösteriyor.Elimizdeki verilerle yarını değerlendirmemiz pek sağlıklı sayılmasa da görünen köy kılavuz istemiyor.2011 ve 2012 yıllarında art arda yaşanacak seçimler siyasi piramidin tepesinde önemli değişikliklere yol açacakken bu gidişatın altyapısını ekonomik gelişmeler sağlayacak.Eğer hükümet önümüzdeki iki seneyi başarıyla atlatırsa gelecek 25 seneyi etkileyecek kararları verme gücüne de kavuşacak.

Yaşam boyunca işlediğimiz hatalar kendimizi baştan aşağıya değiştirme şansını ayağımıza kadar getirmekte. Artık geçmişte kalması gereken fikri kalıplarla şimdiki zamanda ısrarla harekete devam etmek yarınımızı da olumsuz yönde etkileyecek gibi.Benim hata yapmam kişisel fikirlerimdeki eksikliği gösterir peki ya baştakiler hatalı hareket ediyorsa?

Tartışmaların odak noktasında yer alan konu solun kitlelerin taleplerine yıllardır cevap verememesi bana kalırsa.Adil gelir dağılımına,özgürlüklere,iş hayatındaki olumsuz koşullara bakılırsa sosyal demokrasi tek geçilmesi gereken düşünce ama Türkiye’de somut durum düşünülenin tam tersi sonuçları yaratıyor.Yoksulluk artıp orta sınıf zayıfladıkça muhafazakarlık toplum genelinde yeni mevziler kazanıyor.Tek kişinin bir milyar dolarlık nakit paraya sahip bulunması kimseyi rahatsız etmiyor.Üretim düzeninin sermayedar kesime büyük imkanlar sağlaması karşılığında çalışan insanların günlük geçim kaygıları mevcut durumun güçlenerek devam etmesine yarıyor.Son 60 senede merkez sağ toplumun ekonomik çıkarlarını değişik oranda karşılayıp Türk işi Peronist politikalarla büyüme,istihdam,kalkınma gibi konularda önemli adımlar attı.Demokrasinin üste itaatle yürütüldüğü siyaset oyunu askeri darbelere rağmen sağ partilerin kalıcı başarılarıyla sonuçlandı.Sol düşüncenin yukarıda andığım gelişmeler karşısında tek liman olarak sığındığı devlete meyyal çaresiz çırpınışları boşa sonuç verdi.Eleştiri yapmanın ciddi altyapı gerektirdiği günümüz dünyasında harekete geçmeyen düşünceler somut olgulardan mürekkep duvarlara çarpıp dağılıyorlar.Üstelik görünen gerçekleri kabul etmeyip halkı cahil yerine koymakla kendimizi de kandırdığımız ortada.

Sınıf bilincinin iyi çizilmiş sınırları yerine kulluk bilincini sağlamlaştıran ekonomik düzen ranttan yana,verimliliğe karşı,rasyonel akıldan yoksun politikalarla sağ siyaseti güçlendiriyor.Sol düşünce bu duruma alternatif yaratamadıkça milliyetçi-muhafazakar çeper kendi toplum modelini başarıyla vizyona koyacak.Zamanında belki faydalı sonuçlar veren ama günümüzde artık terk edilmesi gereken dogmalar solun halka ulaşmasında en büyük engeli teşkil ederken bilimsellikten yoksun,akla aykırı yaklaşımlarla insanları değişime inandıramazsınız.Değişim için değişmeyi önerenlerin değişmeleri beklenir.Eğer CHP’nin değişmesini istiyorsak destekleyicileri olarak öncelikle bizlerin olumlu yönde adım atması gerekir.Tabandan gelen güçlü talep yenilenmiş düşünceyi böylelikle iktidar alternatifi yapar.Muhalefeti adam gibi yerine getiremeyenlerin iktidarda ne gibi eserler bıraktıkları herkesin malumu.

Yoksullukla,yolsuzlukla,Gülen Cemaati ve tarikatlarla -AKP ile doğal iktidar ortakları- mücadele etmek halktan beri duran Cumhuriyet’in banisi Halk Partisi’nin öncelikleri arasında yer almıyor olsa gerek.Peki ya bizlerin?Genelimizde hakim olan “Gelen ağamsa giden paşam” düşüncesinin kurultay meftunu sevgilimizle uyum içinde bulunması halkın menfaatine aykırı düşünceleri iktidarda tutuyor.Fark yaratmak için farkınız olması gerekir. Devletin partisi olmaktan kurtularak halkın partisi olmaya adaylık hepimizden ciddi dönüşüm istiyor.Hayatın diyalektiğini anlayamayanların tarihin çöp sepetinde yer almaları gerçeği karşısında CHP’nin herhangi bir ayrıcalığı yok.Zaten yaşananlar ortada.Yerel yönetimleri ele geçirmeden merkezi iktidara ortaklık kazanmak “Pirus Zaferi”nden başka bir anlama gelmiyor.”İnadına sol,inadına CHP” demek takım tutmak gibi parti tutma fikrini gözden geçirme yeniliğini getirip önümüze koyuyor.Halk Fırkası’ndan önce bizim değişmemiz gerekmez mi?

Örtük faşizmin kimlik talepleriyle demokratik yollardan iktidara geldiği savı yanlış olmasa gerek.Türbanlı genç kızların tekstil sektöründe sigortasız çalıştırıldığı,işsiz milyonların sokakları arşınladığı ama Mark Mobius ya da George Soros gibi spekülatörlerin halkın ürettiği değerleri tek cümle sarfederek İMKB’de yok etmesi gibi ekonomik bazlı güncel olaylar kendi merdivenaltı muhalefetini yaratıyor.Yaşananlar bana geçmişte 1838 tarihli Türk-İngiliz Serbest Ticaret Anlaşması’nı hatırlatıyor.Ardından Tanzimat Fermanı,Islahat Fermanı,I. ve II. Meşrutiyet İlanları ve Dünya Savaşı…1938′de ise Atatürk ölmüştü.Arada geçen yüz sene zarfında Osmanlı Devleti’nde kimlik talepleri isyanları beraberinde getirmiş,-geri kalmış üretim yapısından yaşam bulan arkaik kurumlarla el ele veren- yabancı güçlerin istilasına karşı yapılan savaşların ardından modern Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştu.

Yakın tarihimiz de dahil olmak üzere toplum genelinde yüzyıllardır egemenlik kuran aşiret ekonomisinden edindiğimiz zihni kalıplarla günlük hayatı ve geleceği değerlendirmemiz Türk modernleşme projesine optik yanılsama ile bakmamızı beraberinde getiriyor.Devlet kurmaktan önce ordu kurmayı şiar edinmiş bir halkın göçebelikten kaynaklanan alışkanlıklarını türlü çeşitli bahanelerle kimlik algıları olarak göstermek konuya dar açıdan bakmakla eş değer.Etnik çeşitliliğin mecburi olduğu,yıkılan imparatorlukların bakiyelerinin evrim geçirerek yeni devletler halinde yaşama kavuştuğu Anadolu topraklarında son 700 senede İslamın birleştirici ve standart hale sokan anlayışı Türk kimliğini en az Kürtler ya da Ermeni,Rum,Yahudi kimlikleri kadar azınlık durumuna sokmuştur.Bu durumun sebebini ise devletin tüm üretim araçlarına sahiplenerek sadece mütegaliplere toprak bağışlaması karşılığında asker edinmek istemesiyle kısmen açıklanabilir.Fütuhhatın yavaşlamasıyla vergi gelirlerini yitiren,ticaret yollarına ulaşmakta geri kalan,teknolojik devrimleri ısrarla geriden takip eden Osmanlının milliyetçilik hareketleriyle karşı karşıya kaldığında sudan çıkmış balık haline gelmesi devletimizin Kürt Sorunu ile demokratikleşme talepleri karşısındaki aktif eylemsizliğine benziyor.

I. ve II. Meşrutiyet ilanları;birincisi 1854-1856 yapılan Kırım Savaşı’yla hayat bulan; diğeri ise hemen Balkan Savaşı’ndan önce gündeme gelen özgürlük taleplerinin şeklen karşılanması değil mi?Tüm bunlar devrimlerin altüst eden karmaşasına dönüşmeden önce evrimin sakin adımlarına benzemek isteyen içeriden kaynaklandığı kadar dışarıdan da destek alan değişim talepleriydi bana kalırsa.

Sırasıyla değinmek gerekirse 1877-78 Osmanlı-Rus Harbi’nin hemen öncesinde gerçekleştirilen savaş sebebiyle ara verilen meşruti macera 1908′de Makedonya başta olmak üzere Balkanlarda başlayan isyanlarla yeniden Meclis-i Mebusan’da halkın temsilcilerinin seçilerek göreve getirilmesi yeniliğini getirmesi yüzyıllardır tek otorite olan Padişah ve saltanat yakınları karşısında seçilmişlerin iktidarını Cumhuriyet’in çok partili hayatına kadim ama zayıf bir siyasi miras olarak bırakmıştır.Son 60 senede lider partilerinin kitle partilerine nazaran halktan bu denli güçlü destek alması pederşahi yönetim anlayışının temsili düzeyde yaşam şansı bulmasının göstergesi bana kalırsa. Muhafazakarlık ise dini hayatın eşraf-ağa-asker kesiminde rituellerden öte yaşam biçimi haline gelmesine yol açan ekonomik ve kültürel işgallere karşı gelişen tepkiydi.Yapılan her yeniliğe dine aykırı diyen gericilere karşı bizlerin her değişikliği laikliğe ya da cumhuriyete aykırı diye karşılamamıza benzeyen bir tepkisellik içeriyordu. Böylesi refleksler karşısında alınan ilk tedbir yöneticilerin orduyu kullanarak toplumsal muhalefeti susturmasını getirmiştir.Genelkurmay’ın ağırlığı Mustafa Kemal’den önce de vardı topraklarımızda.Üstelik etnik ve dini kimlikleri yeri geldiğinde tedip ve tenkil ederek bertaraf etmesi ile ete kemiğe bürünmüştü.İstediklerine karşılık baskı cevabını alan halkın silahla kıvam bulan duruma karşı cevabı ise kimliklerine sarılarak muhafazakarlaşmasını doğurdu.

Osmanlı’nın en uzun yüzyılında Sened-i İttifak,Türk-İngiliz Serbest Ticaret Anlaşması ya da Tanzimat Fermanı gibi geri kalmışlıktan türeyen,Batı Dünyası’nın iştahla desteklediği zorlama çabalar rasyonel düşünceye ulaşmamızda yaklaşık 500 senelik kaybımızı gidermeye merhem olamamıştır.Yaklaşık üç asırdır az gelişmişlikten büyüyen sorunlarımızı üretim ilişkilerinden soyutlayarak ya da ekonominin temellendirdiği sosyal hayattan uzak tutmak istemekle kendimizi kandırdığımız ortada.

Mevcut kutuplaşma ortamında Türklük,Kürtlük,Alevilik,Sünnilik… olarak sürüp giden ve kendimizi algılamamıza, tanımamıza,çevremizle olan ilişkilerimizde kişiliğimizi anlamlandırmamıza yarayan değerler demetini içeriğini boşaltarak değerlendirmek yanılgısına düşüyoruz.Toplumsal taleplerin devlet tarafından arz edilen özgürlük çeperine artık sığmak istememesi başta Kürt Sorunu olmak üzere temel problemlerimize çözüm sunma aşamasında sonuçsuz kalınmasına neden oluyor.Milli devlet biçiminde tasarlanan Türk Cumhuriyeti’ni yönetenlerin halkı ile karşı karşıya kaldığı netameli durumlarda siyasetle değil de savaş ve askeri vasıtalarıyla çözüm arama kolaycılığına düştüğünden beri toplumsal mühendislik zihniyeti şahikasına ulaşmıştır.

Dünden miras aldığımız kavramları yaşadığımız günkü anlayışla değerlendirmeye çalışırken elimizdeki veri ve olgularla hareket ediyoruz.Bunda yanlış bir durum yok,ama tarihin dün olduğu gibi şimdiki zamanda da iktidara sahip kişilerce yazıldığını kabul ettiğimizde halen bazı konulara gereğinden fazla önem verildiğini öne sürebiliriz. Yukarıda andığım sebeplerden ötürü herkesin kişisel düşüncelerini ötekine dayatmaya çalıştığı zihniyet ikliminde dogmalara varmak çözümlere ulaşmaktan daha kolay hale getiriliyor.

Tecrübeyle sabittir:Karşıtlarının çatışmasından beslenmeyen fikir dizileri kolaylıkla çürümeye mahkum hale dönüşmekteler.Endişeli laikler kadar bu ülkede cemaatlere mensup,tarikatların baskısı altında yaşamak zorunda kalan milyonlarca insan var.Onların daha iyi bir yaşamdan ziyade sahibinin sesi olarak biraz da zorlamayla dini ya da etnik meselelerini sürekli dile getirmeleri ben ve benim gibi yıllardır merkezde kalmış Cumhuriyet fikrine aşıkların çevreye (dindar veya Azınlık kitlelere) ulaşmadaki başarısızlığımız biçiminde açıklanabilir.Şimdi onlar merkez olmak istiyorsa bunda şaşıracak durum yok.Sınıf bilincinin cılız kaldığı buna benzer ekonomik koşullarda halkın ilk sarıldığı değerler etnik-dini bazlı yaşam talepleri oluyor.

Ekonominin değişim dönemlerinde geçim imkanının azalması benzer sonuçları yaratıyor.Yıllarca enflasyondan para kazanmaya alışmış nakit Türkiye’sinden kredi kartlarına ve bankalara borçlu halk yaratmak için krizler bahane edilmiştir.Kapitalizmin ulaştığı küreselleşme düzeyi üniter ve milli devletlerin parçalanmasını hedeflerken yeni pazarlara ulaşma konusunda devletleri,ideoloji ve dinleri engel olarak ekonomik yönetim modeli ülke sınırlarını muğlaklaştırıp kimlik tartışmaları yaratarak bireyler arasındaki uçurumları genişletiyor.Mikro savaşlar çağının başat değeri olarak kabul edilen paraya tahvil edilebilen inanç sistemleri yaşama şansı bulduğu sürece sınıflararası farklılaşmalarımız artacak.

TV reklamlarında Ali Ağaoğlu ve Sinan Çetin’in gevrek gevrek anlattığı “10.000 Peşin Daire Senin” kampanyasına benzer biçimde mutasyona uğramış neo-ağaların toplumun genelini kredi kullanımı için kışkırtarak elinde avucundakileri kendilerine teslim etmeye ikna etmelerinin ardından onları sürekli borçlu kılmakla ulaşmak istedikleri Türkiye manzarası yıllar önce kara kalemle çizilmiş üzerinde haki renkleri taşıyan kusursuz bir istismarlık anıtıdır.Tüm bunlar ise çağları aşıp gelen fakirlik rezilliğinden yol alıp yürür.

Muhafazakarlığa,kimlik taleplerine ve gündemi boş yere işgal eden tartışmalara bakarak gerçek tartışmayı insanların kendini ait hissettiği sınıfın hangisi olduğu konusunda yaşadığı kafa karışıklığı diye niteleyebiliriz.Bana kalırsa vatandaşlıktan birey olmaya evrilmeye çalışan modernleşme maceramız vatandaşlarını yeniden kendisini kul hissetmesine devşirmek isteyen güçlerle başlangıç noktasından ters yöne doğru hareket eden modernleşme projesi halini almaya başladı.Tünelin sonunda ne görülüyor hala net değil.

Türkiye’mizde lider partilerinin kitle partilerine karşısında bu denli başarılı olması şaşırtıcı değil.Baas milliyetçiliği benzeri devlet destekli silah kuşanmış yönetici erk bilerek ya da bilmeyerek Müslüman Kardeşler fraksiyonları gibi dinden destek alan,kendilerini özgürleşme çabası içerisinde sayan hareketlere daha gelişmiş biçimde ülkemizde yaşam sahası sundular.AKP lideri Tayyip Erdoğan’ın yolsuzluk yaptığı için değil, şiir okuduğu için hapse atılması haki renklerini giymiş Baas’vari bürokratik Kemalizm’in tersinden teyellenmiş siyaset anlayışının doğal sonucu bana kalırsa.Tıpkı Demokrat Parti, Adalet Partisi ya da Refah Partisi örneklerinde olduğu gibi.Darbelerle ya da kapatma davalarıyla güç bulan garip bir erke dönengeci idi tüm bunlar.Siyasetin motor gücünü teşkil eden ekonomik yapının asli unsurları olan sermayedar kesim kavgayı silahlı güçlere bırakarak sahne gerisine çekilmesiydi aynı zamanda.Devrimler,darbeler,çalkantılar,krizler arasında billurlaşıp gündeme oturan tartışmanın genel adını muhafazakarlık değil de “karı muhafaza etmek” olarak koymak daha mantıklı.

Başbakan’ın “Bu ülkenin zencileriyiz…” mealinde konuşmaları karşıt yönden “Beyaz Türkler” kavramını yaratması şaşırtıcı değil.Ak Parti,kendilerine ait olan azınlık psikolojisini ısrarla toplumun geniş kesimlerine teşmil etmeye çalışıyor.Sıradan insanların kimlik ve varoluş kaygılarını oportunizmle birleştirip elde ettikleri ilk fırsatta kendi leyhlerine kullanmakta üstlerine yok.Zihniyetlerinin kendilerini azınlık saymakla şekillendiğini öne sürdüğümüzde bunca yıllar ayakta kalmalarını siyasi pragmatizmlerine borçlular.İnanç ve menfaatin süregelen uygunsuz dansında kavalye olarak cemaatleri hep yanlarında tutmakta pek mahirler.Grup içindeki birlik duyguları inancın çelik çekirdeğinden ötesine karşılık geliyor.Bu cümlenin açılımı ise muhafazakar sayılmalarının menfaatlerine halel getirmemesi..

2001 Finansal Krizi’nin batan bankalara yol açması ve bu durumun ceremesini yüklü borçlanma karşılığında halkın çekmesi katedilen yolun dolgu malzemesini teşkil ediyor.Topraklarımızda milliyetçilik fikrinin bize ait herşeyi sevmekten öte verimsiz,ranta dayalı kamu ekonomisinin ideolojik enerji içeceği halinde kitlelere sunulması fakirliğin “Latin Amerika’da Peronist veyahut Chavez’vari demagogları iktidara getirmesi gibi” Türkiye’de emek-sermaye çelişkisinden büyüyen sınıfsal sorunlardan mürekkep döpiyeslere türbanlı modeller çizen bir anlayışa terk etmesini sonucunu doğurdu.

Türk siyasal hayatı işadamlarının yüksek çıkarlarını korumaktan başka bir işe yaramadı dersek fazla mı abartmış oluruz? Partilerimizin yolsuzluk,dokunulmazlık,mafyavari yapılanmalar hakkındaki fikirleri bilinmedik şeyler değil. Suya sabuna dokunmayan eleştirilerle ranttan üreyen hukuk dışı kuruluşları baş tacı etmekteler aslında.Bu kurumlar ile aralarında organik bağ olmadığını söylemek mümkün değil.Ak Parti iktidarını diğerlerinden ayıran başat öge ise bizzat liderinde ete kemiğe bürünen devleti tüm kurumlarıyla konsolide etmek isteyen anlayışın parti organları ve cemaatler ile el ele vererek devlet aygıtında kıyı kıyı yol almasıdır.Yerel yönetimlerde güçlenerek merkezi yönetimde dallanıp budaklanan zihniyet hakkında isim isim tartışmak gerçekleri yanlış yöne aksettirmekten başka bir işe yaramaz.O isimler kendilerini belirli bir görüşün memuru kabul edip tarih sahnesindeki yerlerini alacak ve zamanı gelince ölmüş fikir sevicileri diyarlarına buyur edileceklerdir.

Bence esaslı konu paylaşım kavgasının adil,şeffaf,denetime açık vergi politikalarıyla halk lehine nasıl kotarılacağıdır.Üretimden,paylaşımdan,verimsizlikten büyüyen problemlerimizi sonuçlardan ziyade onları yaratan sebeplere vararak çözmemiz gerekir.Kitlenen siyasetin, cemaatlerin güdümüne giren hukuk mekanizmasının yarattığı kaosun benzini;dişlilerinin arasına insanların sıkışıp kaldığı ekonomi çarkıdır.Ağalık-beyliğin dini önderlerle el ele verdiği aşiret düzeninde törelerin yerini hukuk kuralları alamıyor.Recep Tayyip Erdoğan adı hem imam,hem işadamı hem de siyasetçi kimlikleriyle muhafazakarlığın piyasa -aslında aşiret-ekonomisinde dolambaçlı yolların uhrevi kökenli siluetidir.Para ve menfaat kavramları inanç alanlarını kullanarak insanları satın aldığı sürece küresel kapitalizm geri kalmış ülkelerde çok iyi bildiği politikaları cemaatler aracılığıyla uygulamakta zorluk çekmeyecektir.

ASYA BANK,FEM,MÜSİAD,TUSKON,ÜLKER,AL-BARAKA,KUVEYT TÜRK,ÇALIK GRUBU,ALBAYRAKLAR,ZAMAN GAZETESİ,KANAL 7,SAMANYOLU,TGRT.. bu ve benzeri kuruluşlar üçüncü türden muhafazakarlığı yaratan binanın taşıyıcı kolonlarıdır.Beşeri malzemesini tarikat ve cemaat üyelerinin teşkil ettiği ve Türk Modernleşmesi’nin zombileri diyebileceğimiz arkaik kurumlardır bunlar.İnsanı köleleştiren,kula kul hale getiren anlayışın temellendiği temel haklara aykırı düzenin temsilcileridir bana kalırsa.

Dipten gelen dalga halkın muhafazakar hayat biçimi ile düşünce tarzını yeniden şekillendirerek kolaylıkla çözemeyeceği sorunları yaratıyor diyebiliriz.Sorunun adı kabaca bir kaç on bin kişinin milli gelirin yaklaşık çeyreğini adaletsiz biçimde alması olarak konulabilir.Aklı başında hiç kimse bu insanların sahip oldukları zenginliğin kaynağını sorgulamak,böylesi aşırı gelirin üretime neden katılmayıp gereken katma değeri yaratamadığını sormuyor.Demek ki gerçekleri görmek çoğumuzun aklına veyahut işine gelmiyor.Muhafazakarlık yoksullukla el ele vererek alıp başını gidiyor.Küreselleşme olgusu ekonomileri sıcak paranın mahkumu kılarken dünya çapında ırkçı, yabancı düşmanı kimlikleri parlatıyor.Oysa din kökenli saldırganlığın ardında yaşanmadan katledilmiş milyonlarca hayat var.Aşiret ilişkilerinin feodal üretim tarzına karşılık gelen köreltilmiş fikirleri değişim fırtınası içindeki dünyamızda hangi oranda doğru cevap bulabilir?

Ağalık-şeyhlik-beyzadelik Anadolu topraklarını ele geçirdiğinden bu yana toprak sahipleri,küçük esnaf ve sanatkar kesimler dini argümanları gitgide artan oranda yaşamlarının merkezine koydular.Referanslarını İslam dininden aldıklarını öne süren sosyal gruplar farkında olmadan yarattıkları eşitsizlik düzenini bağlılık duydukları kurumlara sıkı sıkıya sarılarak güçlendirdiler.Kendilerini daha fakir,özgürlükten yoksun,bireyselleşmeden uzak tutan ekonomik altyapıya eleştirel gözle bakmadılar.Aynı hatayı biz laik kesimler de yaptık ve yapmaya devam ediyoruz.

Geçen seneler ile şimdiki zaman arasındaki fark ise sermayenin son 30 senede din referanslı kurumların eline geçmesi ve bu kesimlerin siyasi hayata doğrudan ve dolaylı etkileri olarak dile getirilebilir.Zenginliğin dindar ya da laik geçinen birkaç on bin kişinin elinde toplanması siyaseti dar bir alana hapsetmiştir.Ekonomik demokrasi siyasal demokrasinin anahtarı ise bu kapı günlük hayatımızda bizlere hep kapalı oldu.Devleti ele geçirmenin ranta sahip olma anlamına gelmesi seçimden seçime oynadığımız demokrasi oyununun bizler tarafından anlaşılmayacak kadar cambazlık içermesi gerçeğini yaratıyordu.Hakların halktan ısrarla uzak tutulması gerektiğine inanan asker kafalı zihniyet ekonomik ve politik açıdan içeride ve dışarıda tam bağımlı bir Türkiye yarattı.Bu işlerin truva atları aşiret ekonomisinden büyüyen cemaatler,tarikatlar,sağ siyasi partiler oldu.

Şimdiki zamanın güncesini tarih boyunca için için devam eden olayların arka planında tutmamız gerekir.Akılcı düşüncenin yaşamda karşılık bulamamasının sebebi topraklarımızı yüzlerce yıldır kemiren aşiret ekonomisinden türeyen kavramlarla düşünmemiz olabilir mi?Kavramlarımızı yaratan maddi yaşam koşullarımız ise onları değiştirmeden düşünce biçimimizi değiştiremeyiz.Buradan hareket edersek yazının başlığını teşkil eden fikir, yani Adalet ve Kalkınma Partisi’nin azınlık haklarına bu kadar ilgi göstermesi çoğunluk hisselerine sahip oldukları bir şirketin yönetimini en küçük ortağa emanet etmelerine yol açıyor.Kendilerini azınlık hissetmelerinden türeyen bu tepkimede katalizör işlevini gören ortak ise Fethullah Gülen Cemaati’dir…

Konuya bu açıdan bakarsak yukarıda andığım -kendimi de hep yakın bulduğum- düşünce sahiplerine göre cahil halk kesimi 12 Eylül Referandumu’nda hep olduğu gibi Recep Tayyip Erdoğan’a jest yaparak HSYK ve Anayasa Mahkemesi’ni iktidarın etki kanallarına açık bıraktı.Halkı anlamaya çalışmama kibri kendi insanımıza yabancı kalmamıza yol açmıştı aslında.Bana kalırsa iktidara tepki koymaya çalışırken dogmalara sarılarak ideolojik açıdan artık geçerliliğini yitirmiş yukarıdaki zihniyeti savunmak zorunda bırakılıyoruz.Siyasi partilerin muhalefette yarattığı boşluğu toplumsal hareketlilikle dolduramayıp dini cemaat ya da tarikatların tüm bunların yerini alması çaresizlikle sarıldığımız cahil halkın sebep olduğu gelişmelere yetişememe sızlanmasına yol açıyor.Bir yanda liderlerine oy bile kullandırtamayan kamu kurumlarındaki hantal örgüt yapısına sahip CHP mevcutken; diğer yanda yıllardır devlet aygıtını kullanarak yaşama şansını sürdüren şimdilerde ise bu imkanını kaybeden katı milliyetçi MHP bulunuyor.Bu partilerin yanında Kürt milliyetçiliği yapması bakımından aksi yönden MHP tarafına yakın sayabileceğimiz BDP var.

Etnik kimliklerin kişisel yaşam alanından çıkarak siyasallaşmaya başlaması ile uzun zamandır dini pratiklerin uygun ortamı bularak sosyalleşme yönünden benzer taleplerini dile getirmesi dini ya da etnik isteklerin her yerde olduğu gibi bu topraklarda da darbelerle,krizlerle veya baskılarla susturulamayacak kadar derin köklere sahip bulunduğunu gösteriyor.Halkın bizzat kendisi olan bu inançlar özgür yaşam sahası bulmak için aidiyet hissettiği kültürel damarları demokratik operasyonlarla yenileriyle değiştirmedikleri sürece hayat biçimimiz aynı hızda süren tutucu yöne doğru meyyal akışını koruyacak.

Bir yandan değişen ekonomik altyapı diğer yandan bilişim,iletişim,ulaşım alanlarında yaşanan devrim boyutlarındaki teknolojik yenilikler üretilen pastadan gerektiği kadar pay alamayan sınıfları,gelişmeleri anlamlandıramayan bireyi dini kurumlara mahkum bırakmaya devam ediyor.Şehir hayatının hızına gelenekleriyle yetişemeyen kırsal kesim insanı buralarda özüne yabancılaştıkça emek gücüyle ulaşamadığı zenginliği ilahi hayatta aramaya başlıyor.Menfaatin inancın önüne geçtiği ve insan olma bilincini kaybedilmesi sonucunu doğuran durum kişiyi aslında ait hissetmediği çevreye mahkum kalması zorunluluğuna dönüşüyor.Vatandaşlık kavramının dinsel içerikli ideolojik çekirdekle kuşatılması krizlerle giderek büyüyen etnik milliyetçi taleplerin önünü açıyor bana kalırsa.Birey kimliklerini kaybetmişlerin aynı topraklar üzerinde yaşarken eşit,özgür ve zengin hale ulaşamadıkça birbirlerine saldırgan duruma gelmeleri solun acıklı durumuna bakılırsa sınıf bilinçlerini yitirdiklerinin işareti aynı zamanda.

DERİN AYRIŞMANIN YAKIN DÖNEM TARİHİ KÖKENLERİ

Cumhuriyet öncesi imparatorluğun en uzun yüzyılında başlanmasına rağmen Kurtuluş Savaşı sonrasında kurulan milli devletle iyice hızlanan modernleşme maceramız hayatımızın her alanında dinle ilgili kavramları sınırlı bir alana hapsetti.Osmanlı döneminde yüzyıllar boyu kırsal kökenli muhafazakarlığın sosyal hayata müdahalesi dinsel kaynaklı kurumlarla devam ettiğinden yeni devletin yaratmak istediği modern-laik-milli vatandaş tipi ve buna uygun Cumhuriyet kurumları geleneksel-ümmetçi-kul tipine karşıtlık meydana getirmiş oldu.Köyün yahut kasabanın dar çevresinde tarikat ya da dergahlara mensup bulunanların sosyalleşme biçimleri,etkinlikleri ve zihni kalıpları yeni devletin kuruluş aşamasında Mustafa Kemal ve arkadaşlarının ideolojik tercihlerine uymadığından saf dışı bırakılmaya çalışılmış,en azından etkileri minimum düzeye indirgenmesi amaçlanmıştı.Din kavramı ait olması gereken dünyaya geri gönderilirken Anadolu’da yaşam bulmuş bin yıllık -taassup diyebileceğimiz- alışkanlıklar isyan bayrağını dalgalandırmak için en uygun fırsatı beklemek zorunda kalmışlardı.Devleti eli geçirmeden siyasi hayata müdahaleleri yeni seçkinler tarafından tepki ile karşılanıyor olması yanında böylesi girişimlerin baskı ya da adli yaptırımlara uğraması ileriki yıllarda çok partili düzene geçiş aşamasında en önemli sakıncayı yaratacaktı.Cumhuriyet’in ilanından itibaren devlet ve toplumun önemli bir kesimi arasında yaşanan ideolojik kırılmaya “vatandaş olma-kul kalma zihni ayrışması” olarak adlandırabiliriz.

Kuruluşun ilk yıllarının iç ve dış düşmanlarla mücadele dönemi halini alması İstiklal Mahkemeleri,Takrir-i Sükun… benzeri uygulamaları beraberinde getirirken tek parti dönemindeki ideolojik katılıklar halkı zorla modernleştirme çabası güden siyasi tercihler yönünden yapılan baskıyı had safhaya ulaştırdı.Yüzyılların kutsal bakiyesi gözüyle bakılan geleneksel kurumlar devlet eliyle zayıflatılırken siyasi bakımdan kendilerini yalnız hisseden geniş bir muhafazakar zümre kaybettikleri mirası zamanı gelince geri almaya karar vermişlerdi.Çok partili hayatın başlamasıyla birlikte uygun ortamda aradıkları imkanı bulmaya çalışan,genelde taşrada yaşayan esnaf-çiftçi-etkili kanaat önderleri oylarıyla siyasi iktidarı şekillendirebileceklerinin farkına vardıkları andan itibaren -Meclis’te geçirilmesi planlanan “Toprak Reformu’na” karşı çıkan büyük toprak sahibi Adnan Menderes ile arkadaşlarının kurduğu- Demokrat Parti çatısı altında toplanmaya başladılar.

27 Mayıs İhtilali’nin ardından 12 Mart Muhtırası’nda iktidar olan Adalet Partisi ve bu dönemde kapatılan Milli Nizam Partisi;12 Eylül Darbesi’ne kadar yine Adalet Partisi ve Milli Selamet Partisi MHP ile sağ yelpazenin temsilcileri oldular.Silahların gölgesi altında dini referansları savunan siyasi partiler son yirmi yılda giderek güçlenerek tüm rakiplerine alternatif olduklarını öne süren 1990′ların Refah Partisi ile 2000′lerin Adalet ve Kalkınma Parti’sine dönüşüp yerel seçimlerde ve genel seçimlerde iktidara seçildiler.

Fethullah Gülen Hareketi,İsmailağa Cemaati,Nakşibendiler,Süleymacılar,Milli Görüş devleti dini grupları kullanarak konsolide etmek isteyen AKP iktidarında güçlerini arttırarak sürdürdüler.Son yaşanan Hanefi Avcı Olayı’nın yanında,İlhan Cihaner, Osman Kaçmaz gibi örnekler tarikat ya da cemaatlerin devlet aygıtını ele geçirmelerinde yukarıda andığım tarihi panoromada bugün ulaştıkları düzeyi gösteriyor.28 Şubat gibi biz laikler tarafından alkışlanan hukuk dışı girişimler yukarıdaki durumu engellemek amacına sahip olduğunu ileri sürerken kısa sürede tam tersi gelişmelere sebep oldu.Askeri darbelerin Yeşil Kuşak Teorisi’ni destekler biçimde muhafazakarlığı serbest bırakıp sol siyaseti hadım etmesi toplumun dini hassasiyetlerini bileylemekten başka işe yaramadı aslında.

Ülkemizde sol siyasetin sınırlı etkiye sahip bulunmasından dolayı sınıf bilincinin gerçek kıvamına ulaşamaması ekonomik yapıda orta sınıfın zayıflatılmasından kaynaklanıyor.Gelir dağılımı bozukluğu emek kesimini birey ve sınıf kimliğinden soyutlayarak dini ve etnik kimliklere sığınmasına yol açıyor.Muhafazakarlığın ticari açıdan yenilikçi sosyal hayata katılma açısından kendine özgü garip bir değişim geçirmesi biz laik kesimlerin gelişmeleri algılama bozukluğunun tedavisinde ilaç niteliğinde.Sosyal kobay haline getirilmiş insanımızın küreselleşmiş tüketim toplumu ihtiyaçlarına cevap vermesindeki her yetersizlik hissi tutuculuğu her kesimde yaygınlaştırıyor.Özellikle benim gibi yarı okumuş aydınlarda.Hayatı anlamak gelişim yasalarını bünyesinde taşıyan diyalektiği anlamakla eş anlamlı.

Oturup din sosyolojisi hakkında çok derin sosyo-kültürel analizler yapacak çapta yetkim ve bilgim yok.Konunun üzerinde konuşulacak en önemli boyutu ekonomik altyapıda yaşanan olumsuz değişikliklerin bireylerin hayatına muhafazakarlık biçiminde yansımasıdır.Devrimler,krizler,hastalıklar,savaşlar,işgaller… vb. büyük çaplı olaylar toplumlarda yarattıkları kargaşalarla bozdukları düzeni,bireyin ruhi dengesinde yarattıkları sarsıntıları gidermek amacıyla insanların dine veya kutsal sayılan değerlere can havliyle sarılmalarına yol açtıkları söylenebilir.

William Mac Neill’e bakılırsa XIII. YY. da yaşanan Moğol İstilası’nın Abbasiler üzerindeki yıkıcı etkileri sufileşme akımını İslam Coğrafyası’na hızlı biçimde yaymaya başladı.Yazara göre hilafet kurumunun Türkler ve Moğollar eliyle hiçe indirgenmesi şer’i hukukun geçerli olduğu çevrede İslam dininin bambaşka ve daha sivil unsurlarla yeniden diriltilmesine neden oldu.Abdülkadir Geylani (Kadiri Tarikatı’nın kurucusudur-Wikipedia-)bu dönemin kutup isimlerindendir.Hemen hemen aynı çağlarda Anadolu’daki Moğol hükümranlığı devlet otoritesinde boşluk yarattığından dolayı Ahmet Yesevi’den yükselen fetih ve inanç sancağı eli kılıçlı akıncılarla birlikte gönülleri fetheden Balım Sultan,Yunus Emre,Hacı Bektaş Veli,Mevlana gibi çağımıza kadar ulaşan isimleri yarattı.Bu dönemden itibaren Osmanlı ve Moğol İmparatorlukları -kaba uygarlığı sebeiyle o da bir nebze-hariç hiç bir müslüman Arap devletin yaşadıkları döneme ayak uyduramaması zamanla siyasileşerek yozlaşan,akıl ve bilime karşıt duruma gelen tarikatlara bağlanabilir.Üstelik Haçlı Seferleri’nin yıkıcı etkisi Moğol Saldırılarının ardından İslam Coğrafyası’nı baştan aşağıya yeniden değiştirdi.Kişinin yokoluşunu engellemek amacıyla tarikatlara sığınması dönemin davranış kalıplarına uygundu.Ancak bilimsel gelişmenin önünü tıkayacak biçimde din kaynaklı olduğunu öne süren şeri otoriterleşme akla hitap etmeyi bırakıp dogmaya sarılarak İslam toplumlarını 16. YY’dan itibaren Batı Dünyası karşısında savunmasız,donanımsız ve tıpkı şimdi olduğu gibi parçalanmış bıraktı.

Çevre baskısı,özenti,değişiklik arayışı tali sebepler halinde görülse de haddinden fazla hızlı yaşanan değişimler geçmişe dönük arayışları beraberinde getiriyor.İnanç alanının tartışılmaz berraklığından ideolojinin katı doktrinel kurallarına dönüşen dini ilkeler hayatın doğal gereksinimleri karşısında aksadıkça arkaik kurumlar mezarlığına atılmaktalar.

Ruhumuzun huzur bulduğu duaların tarikat ortamında şarkı ritminde terennüm edilerek zikir ayinleri yapılması, dışarı kapalılık,kendi içindeki hiyerarşik yapıda post kapma çabası ve bu yüzden riyakarlık elbisesinin hiç çıkarılmaması toplum bünyesinde dinin ait olması gerektiği vicdani alandan koparılarak hayatın her bölümüne yaygınlaştırılması yanlışını doğuruyor.Kadınların cinsiyetlerinden ötürü ikinci sınıf olarak görülmesi, akıldan uzaklaşarak sanrılarla hareket edilmesi,değişime karşı amansız direnç ve kendinden olmayana karşı düşmanca hisler çağlar boyu geri kalmamızın en önemli unsurları gibi bana kalırsa.Varoluşlarını en tepedeki şeyhe borçlu olduklarını düşünenlerin yollarının doğru olduklarını ispat etmek için yapamayacakları şey olmasa gerek.

Modernleşme maceramız boyunca dine gereken önemi vermememiz yüzyıllar boyu muhafazakar biçimde yaşamış halkımızı geleneklerine daha bağımlı kıldı.Cumhuriyet, kuruluşuyla birlikte yeni milliyetçi vatandaş tipi yetiştirme çabası içindeyken ümmetçi topluma aidiyet hissedenler elde ettikleri her fırsatta geçmişe ait özlemlerini dile getirdiler.Çok partili hayatın vücut bulmasından bu yana genelde sağ düşüncenin iktidarı elinde tutması insanımızın muhafazakar düşünceye ne kadar bağlı kaldığının göstergesi aslında.Cumhuriyet döneminde ekonomik alanda her türlü yasadışılığa izin verilirken adil gelir dağılımının hadım edilmesi yozlaşmayı tüm toplumsal iklime yayarak siyasi demokrasinin de güdük kalmasına yol açtı.Tarım ekonomisinden yürüyen dini gelenekler ve birbirini tamamlayan aşiret ilişkileri sanayi toplumunun kurumlarına,fikirlerine ayak uyduramadığından dolayı hareketliliğini kaybedip donmuş kurallar bütünü halini aldı.Bu acıklı durum Arap halkları için yaklaşık 800 senelik bir gecikmeyi,biz Osmanlı mirasına sahip çıkmaya hevesli Türkler için ise en az 300 senelik geri kalmışlığı ifade etmektedir.

Sol siyaset bu ülkede hep komünizm gibi algılandı.Ne zaman CHP ardılı partiler daha muhafazakar partilere benzeme çabası içine girdilerse(DP-AP-ANAP) aslı varken suretine oy vermeyen seçmenler daha sağ kulvarda gezinenlere (MNP-MSP-RP-Fazilet-Saadet-Ak Parti) teveccüh ettiler.

Başbakanın kadrolu olmasa da imam olması;kamu kurumlarında namaz kılmanın veyahut oruç tutmanın gereklilik halini alması,yüksek öğretimde türbanlı okula gelen kız öğrenciler gibi sosyal hayat barometreleri aksak modernleşme düşüncemizin sonucu olsa gerek.İstedikleri biçimde cemiyete katılamayanlar dini gerekçelere sığınıp cemaatlere dahil olarak kendilerine ket vuran özgür düşüncenin önüne uhrevi engeller çıkarmaktalar. Üniversitelerde kız öğrencilerin eğitim sevdası uğruna başlarını açmaları cesareti okul ertesi evlenip eve kapanarak çocuk yetiştirme gerçeğini değiştirmemekte.

Varolan katı ideolojik çekirdek din baronları vasıtasıyla kitleleri etkilemekte pek mahir.Sosyal piramitte dar çevrede kalmış tarikat liderlerinin gitgide genele hitap eden kanaat önderi haline gelmeleri ve inanç alanından çıkarak siyasete alanına katılmaları vicdana ait kalması gereken yaşam tarzının lekelenmesine yol açmaktadır.Yozlaşmanın yoğurduğu dinsel riyakarlık şehirleşme macerasını hakkıyla başaramamış bizim gibi halkları başa çıkılması daha da güç problemlerle karşı karşıya bırakabilir.Gelir adaletsizliği zirveye ulaştıkça duygular aklın önüne geçip rasyonel düşünceye ket vurarak en çok alt tabakadaki sosyal güvenceden ve iş olanaklarından yoksun insanlarımıza zarar verecektir.

Kısacası tarihin kırılma anlarında din olgusu sokaktaki insanın tek kurtarıcısı haline gelmektedir.Bu dönemlerde umutlarını kaybetmişlere sunulan bir damla ışık katresi sahte ile gerçeğin ayırt edilemediği ruhban kuklaların gölge oyununa dönüşmektedir.Üretim düzeyimizi gelişmiş ülkeler düzeyine çıkaramadıkça kutsal değerlerimiz yozlaşmış muhafazakarlıktan her zaman dem alacaktır.Bu durumun en açık işareti son zamanlarda artan bireysel terör ve linç kültürüdür.

Saplantılarına dini söylem ve ritüellerle kılıf arayanlar en çok savundukları ilkelere zarar vermektedirler.Bu tiplerin bilerek ya da bilmeyerek neden oldukları kaos geçim kaygısının ürettiği bilinç kaybıyla el ele vererek yaşadığımız ortamı sonsuz hayattan büyüyen korkutucu kasırgalara maruz hale getiriyor.Ekonomik gelişmenşn -her türlü yalana rağmen- kötü gitmesi gerçeği türban sorununun çözümsüz kalmasında asal öneme sahiptir.Aslında imam çıplak ancak biz farkında değiliz.

ABD,KDP,BDP,PKK,AKP,MİT… kafa karıştıran görüşme ve gelişmelerin sıkıntılarımıza herhangi bir anlamlı katkısı oldu mu sizlerce?Silahları bırakmadan zamana oynayan terör örgütüyle el ele hareket eden, anadilde eğitim için bastıran BDP;onların yanında Irak devletini 3 parçaya bölen ABD ve durumdan vazife çıkaran KDP var.İktidar kanadının gelgitlerinin istenilen sonuca kavuşmasına ihtimal vermiyorum.Nedeni ise çok basit bir ilkeye dayanıyor:İstenilenler ile verilecekler arasındaki muazzam fark.AKP kanadı gelecek yıldaki Genel Seçimler’e kadar zaman kazanma çabası içinde.

Dağlardaki ölümlerin azalması hepimizin lehine.Şehit cenazelerinin bir süredir kesilmesi ortamı iyice yumuşatsa bile bizler yalancı baharlarla kandırılmaktan bıktık artık.Demokratik Açılım adı altında içi boş kalan girişimlerin gelecek günlerimize kanlı gelişmeleri getirmesi hep ihtimal dahilinde duruyor.

Kürt Sorunu sadece siyasi iktidarın sorunu değil,hepimizin sorunu.Buna rağmen muhalefet partilerinin atılan her adımda nasırlarına basılırcasına bağırmaları iktidara daha fazla manevra alanı sağlıyor.Ana muhalefetteki CHP liderinin acemi söylemleri sağlam politika üretememelerinden kaynaklanırken MHP’nin ideolojik katılığı BDP eş başkanlığına taş çıkartacak cinsten.Umudumuz kala kala MİT müsteşarı ile İçişleri Bakanı’nın ABD ve Kuzey Irak temaslarına kaldıysa yandı gülüm keten helva.

Sizlerle şu düşüncemi paylaşmak isterim.Batı Trakya’daki Türklere dil ve dinlerini yaşama özgürlüklerini istisnasız her alanda vermesini Yunanistan’dan ne kadar bekliyorsak Kürt kardeşlerimiz için de aynı çabayı birlikte göstermeliyiz.Onları azınlık statüsüne koyduğumuzdan dolayı çıkmamalı bu çaba;vicdanlarımızın mahşeri terazisinde sağlam şekilde tartılarak çağdaş yasa maddelerine dönüşmeli.Doğu’nun kekik kokan dağlarında terörden yaşam bularak büyüyen her acı Batı coğrafyasının umut dolu sahillerine bayrakla sarılı tabutları getirip bırakmakta.

Siyasi problemlerini silahla çözmeye çalışanlara karşı mücadele her alanda amansız biçimde yapılmalı.Burada en hassaslık içeren nokta halkımızın sağduyulu hareket etme kabiliyetine duyulan güven.Demokratik hakların halkın bir kısmına verilip diğerinden sakınılması yokluğun getirdiği kutuplaşmaları azdıracak mahiyette.Yarı ömründen fazlasını Kürt Sorunu ve PKK gündemi ile geçirmiş orta yaşlı bir vatandaş olarak içimdeki dinmeyen öfkenin karşı tarafta da aynı yoğunlukta var olduğunu kabul etmeliyim.Halk nezdinde taban bulmuş siyasi hareketlerin sosyolojik derinliğini doğru tahlil etmek gerekir.Etnik bilinç olgusu siyasal olgunlaşmasını yasal partilerde tamamlayamazsa sınırların yakınında ya da hemen ötesinde terör kamplarına militan sağlar hale geliyor.

Bizler eline silah alıp dağa çıkan insanların vahşi yaratıklar,canavarlar gibi hayal ediyorduk.Onların insan olduklarını,bizler gibi birer aileye sahip bulunduklarını,ölmek için göze aldıkları siyasi amaçları yüreklerinde taşıdıklarını aklımıza getirmedik. Sultantopu,Dağlıca,33 Er… buralardan büyüyen acılarla öfkeden kör olmuştu yüreğimiz.Yüreğimizle düşündüğümüz için aklımızla hissedemedik gerçekleri.Komşumuzla aramız çok iyi iken Diyarbakır,Hakkari,Mardin,Şırnak sokaklarında taş atan çocukları ileride terör kuyusuna düşeceklerini bile bile hapislere attık. Psikolojik travmaların sadece bizlere özgü acılar olduğunu sandık.Köyleri boşaltılanları,işkence edilenleri,gece yarısı ev aramasına maruz bırakılanları aklımızın bir köşesine tıktık.

Bölgede askerlik yapsaydım bu fikirleri hala savunur muydum benim için büyük bir soru işareti olarak duruyor bu konu.Yine de benzer cümleleri kuracağımdan emin olabilirsiniz. Çünkü savaş tüm haklılıkları yok edecek kadar kötü bir deneyim.Gencecik insanların eline silah verip:
“İşte düşman.Git onu öldür!” demek haklının veya haksızın kalmadığı, cehenneme dönüşen çatışma ortamında anlam ifade etmiyor.İnsan hayatının bir değer içermemesi bizzat teröre hayat öpücüğü vermekle eş manada.Ölümlerle büyüyen her zafer zamanla kalıcı yenilgileri getirip önümüze koyuyor maalesef.

Toplumsal hayatımızda ekonomik sıkıntıların kanattığı yaralara etnik bilinçlenme silahını kuşanmış terör acısı tuz biber ekiyor.Namlular birbirlerine çevrili iken barış ne kadar mümkün?Etnik karşıtlık etnik çatışmaya meyil verirken birbirimizin yürek dilini konuşamama acizliği dağların güzelim sabahlarına su içen ceylanları değil,umutları mayınlara mahkum kalmış cesetleri hediye ediyor.

Aynı tarihlerde ülkemizde bulunan Vodafone yöneticileri de Türk ekonomisine duydukları güveni haberlere kadar yansıtarak buralardan ayrılmayacaklarını söylemişler.10 milyar TL yatırım yaptıklarını anlatan Başkan Sir Bond(!) 8 milyarlık vergi geliri yarattıklarını hatırlatmış.

Bizden haberlerle yazımıza devam edersek Rixos otellerinin sahibi Fettah Tamince’nin Bodrum çevresindeki üç koyda yapılacak yatırımdaki yeni ortağı Burak Başlılar adındaki Türk müteahhit.En az 3 oteli içerecek yatırım devasa büyüklükte bir alana inşa edilecek.Bu arada kamudaki tek yatırımcı müteahhit TOKİ; Emlak GYO’yu halka arz etmeye hazırlanıyor. Buradan gelecek kaynakla konut arzını arttırmayı planlıyorlar.

Art arda paylaştığım haberlerden çıkan ana fikir bence şöyle:Yurtiçi ve yurtdışında büyük sermaye sahipleri doğal olarak karlarını en fazla arttıracakları -Türkiye gibi- ülkelerle verimli sektörlere açılıyorlar.Burada yeni olan konu ise şu:2008-2009 yıllarındaki küçülmeden sonra gelecek yıllarda bu topraklarda sürekli ekonomik büyüme yaşanacağını hesabındalar.Oysa Citigroup Baş Ekonomisti Willem Buiter Türk ekonomisinin deposunu harcadığını gelişmenin kesintiye uğrayabileceğini belirtiyor.Bu kadar yatırım yanında küçülmeden bahsetmek biraz işgüzarlık ama elin adamının ağzı torba değil ki büzesin.

İlk iki çeyrekte yaşanan %11 oranındaki büyüme 2009 yılındaki küçülmeden dolayı baz etkisinden güç aldı.Mevsimsel etkilerden arındırılmış büyümenin Nisan-Haziran döneminde %3,7 olması herkesi bu temponun devam edeceğine şartlandırmış olabilir.Sıcak parayla dönen sistemin sabit yatırımlara duyduğu ihtiyaç herkesin malumu.Cari açığın 40 milyar doları aşması ve buna ek olarak bütçedeki açık tehlikesine karşı hızlanan özelleştirmeler elde kullanacak fazla silahın kalmayacağı bir çatışmaya gireceğimizi bizlere hatırlatıyor.Dolar 1.45 TL iken yukarıdaki cümleleri karalamam kriz meraklısı kafalarla aynı düşündüğüm anlamına geliyor.Eğer ekonomi çok iyiyse Başbakan dahil herkes yarınından neden şüphe duyuyor?Kriz edebiyatının yavan kaldığı bir döneme adım atıyoruz aslında.

Makro ekonomik gelişmeler hakkındaki tartışmasız gerçek ise şu:Sermaye bir kaç bin kişinin elinde toplandıkça artan gelir adaletsizliği sosyal huzursuzluklara neden oluyor.Büyüyen pastayı paylaşma kavgası etnik ya da dini kimliklerden büyüyen çatışmalara zemin hazırlamakta.Kardeşlik laflarının iriliğine bakarsanız halkın gündemini kimsenin umursadığı yok. Anadil tartışması,demokratik özerklik,ülke genelinde yaygınlaşan cemaatleşme hep bu kavganın toplumsal alana düşen izdüşümleri.

Mobius zarar ederse çeker gider,Vodafone zamanı gelince cep telefonu şirketini satar çekilir.Fettah Tamince halkın birbirine diş bilemesini özel yatından film izler gibi seyreder.Burada medyanın makyajladığı gündem maddeleri pejmürdelikten dökülse de halkımızın umursamaması önemli değil.Birileri yozlaşmanın farkında ve gelişmeler onların umurunda.

Fethullah Gülen Cemaat’ine ya da diğer tarikatlara engel teşkil eden isimlerin teker teker hapse atılması siyasi linç kampanyalarının yargı eliyle sürdürüldüğünün işareti.Aynı zamanda Başbakan Tayyip Erdoğan’ın yanında 150 kişilik koruma ordusuyla gezmesini de açıklıyor.Hükümet başının kendisi bile geleceğinden emin değilken halkın yarınlar hakkında umut beslemesi saflığa yakın bir iyimserlik değil mi?

Bizim ısrarla anlamak istemediğimiz husus sürekli kriz içinde yaşamaktan normal şartları unutmuş olmamız bana kalırsa.

Ergenekon Davası ile birlikte ülke çapında başlayan tuhaf olayların sürgit devam gitmesi referandumun hemen ertesinde Okyanus Ötesi güçlere teşekkür eden siyasi liderin döneminde yaşam buluyor.Tayyip Erdoğan’ın Başbakan sıfatını kullanarak kendisi ve Cemaate muhalif güçleri bertaraf etmeye kalkışması “Bitaraf olan bertaraf olur” sözünün de ötesi anlamlar içermekte.Şimdi yumuşak sesleriyle özgürlüğe meftun lafları yumurtlayanlar suçlu ya da suçsuz içeride yatan insanların haklarını başlarının altına koymuş uyuyorlar.

Ergenekon Mahkemeleri’nin Ağır Ceza Mahkemeleri’nin yerini alması garabeti hüküm giymeden ceza yiyenlerin vicdanlarda açtığı yaranın yanında hiç kalır.Adalet ve İçişleri Bakanlıkları Gülen Cemaati’nin bu kadar tesiri altında olmasaydı 3 senede bir boşanma kararı bile çıkaramayan mahkemeler yasaları altüst eder derecesinde hızlı davranamazdı. Siyasileşen yargı zamanla en tehlikeli güç halini alır.Öyle tehlikeli bir oyuncaktır ki o yarın karşısına çıkacağınız adalet terazisi alabildiğine bozuk biçimde hakkınızdaki kararı infaz eder.

Toplumumuz çağdaş kurumlara sahip olamadığından arkaik dönemlerden kalma yapılara sığınıyor.Dini gruplaşmalar halkın özgürlük arayışına,insan gibi yaşam isteklerine karşılık gelen kimlik talebidir.Etnik ya da dini bilincin yerine sınıf bilincinin hala konamaması kendi aklıyla hareket edemeyen bireyleri geri kalmış sosyal kimliklere gark etti.

Oturup kalkıp tumturaklı lafları etmenin artık laubalilik halini aldığı bir döneme adım atıyoruz.Halkın gelir kaynakları sınırlandıkça üstü örtülü polis devleti sislerin ardından daha da aşikar hale geliyor.Bu sis ekonomik krizdir bana kalırsa.Doların değeri 1.48 TL iken seviniyorsak döviz kuru yükseldikçe üzerimizdeki uhrevi baskı iyice artacaktır.Yok eğer kriz ekonomide yok ve büyüme gerçekten yolundaysa yoksul insanların yatağa aç girdiği arka sokaklara neden polis bile gece vakti giremiyor?

Hırsızların kravat takıp gezindiği,üstüne üstlük milyon dolarlık rezidansların hemen satıldığı Türkiye’de cemaatlerin toplum hayatında güçlenerek tek belirleyici konuma ulaşması halktan kopuk siyaseti yaratan ekonomik altyapı ile gelir dağılımı adaletsizliğidir.

Sosyal sınıflar çağın gerisinde kalan kurumlarla ancak bir döneme kadar baskı altında tutulurlar.Dini kurallar toplumsal hayatın ideolojik çekirdeğini teşkil ederlerse genel uygarlık düzeyi değişimi kendi kurallarını dayatarak sağlar.Üstelik motor gücünü ekonomik altyapının sağladığı beşeri hareketlilik kaos dolu günlere yelken açmaya pek meraklıdır.

Bana kalırsa sosyal değişim evrimin sakin oturaklı adımlarını değil devrim koşullarını hale yola koyarak bir şekilde kıvama ulaşıyor.Bu basıncı sosyal demokrasi ile hafifletmezsek yarın evlerimiz sokaklarımız kadar tekinsiz mekanlar halini alacak.Bahsini ettiğim bireysel terördür yokluk ve yabancılaşmaktan ürer.

Yoksa hala 1970′lerin kavramlarıyla mı düşünüyorum?Bu işi zaman gösterecek…

Aşırılıklar Çağı’nda -Eric Hobsbawm’dan mülhem- karşısında dengeleyici herhangi bir unsur bırakmayan ABD mikro savaşları Ortadoğu ile Asya’ya yaymakta sakınca görmedi.Bu süreçte küresel paylaşım politikalarına 11 Eylül Saldırıları ile birlikte İslam dünyası’ndaki geri kalmışlığı kılıf olarak giydiren küresel güç kendisine yardımcı sıfatıyla El-Kaide gibi örgütleri seçmekten kaçınmadı.Yaşananlar gösteriyor ki tıpkı Taliban gibi El-Kaide de CIA destekli Pakistan istihbaratının Sovyet İşgali altındaki Afganistan’da yarattığı Yeşil Kuşak Teorisi’nden kalma kötücül mirastır.Türkiye bu kanlı coğrafyanın tam ortasında üstelik.

10.000 yıllık yerleşik hayata geçiş maceramızı bir yana koyduğumuzda son 20 senede ne kadar çok acıyı bir arada yaşamışız.Kanlı değişim dönemlerinde geçmişe dönüp bakmak olayları irdelemek açısından önemli işleve sahip.Etrafımıza sürüp giden karmaşıklıktan başımızı kaldırırsak tarihin kırıldığı anlardan bir yenisine şahitlik ediyoruz diyebiliriz.Bitti denilen milli devletlerin yerine neyin konacağı somutlaştırılmadan boz bulanık ortamdan kurtulamayacağız anlaşılan.

Irak,Afganistan,Pakistan,İran,Yemen,Sudan,Somali,Türkiye…Daha sayayım mı?Kanın oluk oluk aktığı periferimizde devlet otoritesinin yitirildiği Neo-Fetret Dönemi yaşıyoruz sanki.”Kalıpları yıkıyoruz!” diyerek yerine yenisine koyamayacağımız değerlerin erozyona uğratılması yozlaşmanın yarattığı toplumsal bilinç kaybına derinlik kazandırıyor.

Muazzam büyüklükte toprak kaybıyla sonuçlanan ilk dünya savaşı bize Türkiye Cumhuriyeti’ni kazandırırken II.Dünya Savaşı ertesi bu diyarlara çok partili hayat buyur edildi.Soğuk Savaş döneminde baskıcı devlet erkinin sınırlandırması çabalarına karşılık -darbelere rağmen- cılız demokratik gelenekle yolunu bulmaya çalışan yönetimler sadece genel oy tanımına uyan biçimsel demokrasi sayesinde iktidara getirildiler.Aşağı yukarı 60 senelik çok partili siyasal tecrübenin yarı zamanında etnik kimlik isteklerinden büyüyüp şiddete mahkum edilen Kürt Sorunu’yla başbaşa yaşadık.Siyasi taleplerin silahla kazanılması tercihi devlet gücünün giderek militerleşmesine sebep olan gelişmelerin önünü açtı.

Demokratikleşmenin gerisinde yatan en önemli güç sayabileceğimiz sanayi devriminin dengeli biçimde kotarılıp sınıf bilincine sahip şehirleşmiş orta tabaka yaratılamadığı sürece Türk modernleşme projesi cemaatleşip içe kapanan toplum yapısına ek olarak dış etkilere -Okyanus ötesi odaklar- açık bir kimlik ediniyor.

12 Eylül Referandumu’nun hemen ardından ülkemizde yaşanan tartışmalara göz atarsak dev adımlarla değişen dünyamıza ayak uydurmaya çalışan halkımızın sınıf bilincinin örselenmesinden dolayı bastırılmış etnik ya da dinsel kimlikleriyle yeniden var olma sancılarına tanık olduğumuzu söyleyebilirim.Üstelik hızla gelişen Anadolu sermayesi varken bu düşüncemi dillendirmem biraz bilmeyen cesareti bile olsa.

Tarımsal Kapitalizm Dönemi’nden Sanayi Kapitalizmi’ne sağlıklı biçimde geçemeyen kırsal kesim insanı şehir hayatında da devlet merkezli rant dağıtımı işine katılma geleneğini devam ettirmeye halen niyetli.Köyde kalmış olması gereken ağalık müessesesinin yerini seçimle iş başına gelen başbakanlar,bakanlar,belediye başkanları ya da bürokrasi kökenli valiler,emniyet müdürlerinin aldığı çok partili hayat adil gelir dağılımını bir türlü sağlayamadığı gibi demokratikleşmenin çorak kalmasına yol açtı. Sadece AB istiyor diye reformlar kotarmak zorunda kalan ülkemizin zamanı gelince tam üye yapılacağını düşünmek hayal gibi bir şey.

Değişimin motor gücünü düzenleyen ekonomik altyapı Cumhuriyet boyunca siyasi iradenin bilinçli biçimde Türk topraklarında sermaye kesimine sürekli imkanlar sağlaması yüzünden yoksullukların, yoksunlukların çoğalmasına yol açtı.Geçmiş 250 senede Endüstri Devrimi’nden geri kalmamız garabeti yanında -matbaanın icadı kadar önemli sayılan- İnternet Devrimi’ni ıskalıyoruz.

Yaşadığımız şu zamanda gerçek gündeme farkındalık getirmeme ayıbı gelecekteki günlerde geriye dönüp baktığımızda çağımızı yönlendiren yenilikleri kaçırmamızda en önemli sebep olarak sunulacak bana kalırsa.

Bana kalırsa krizlerin büyütüp hiçbir zaman gündemden düşürmediği esas konu hala tam anlamıyla kıvamını bulamamış orta sınıfın belinin kırılmasıdır.Mahalle veya köy hayatından kalabalık şehirlere göç ettirilen halkımız unutmak zorunda bırakıldıkları etnik ya da dini kimliklerini düştükleri yoksulluk girdabıyla birlikte yeniden talep ediyorlar. Ekonomik büyüme masallarına hala inanıyorsanız toplum çapında gitgide büyüyen -silahlanma ve uyuşturucu kullanımına yakından bağlı- bireysel terörü göz ardı etmemeniz gerekir.Yozlaşan gelenekler terörü yaratırken dinin inanç alanından çıkarılıp ideoloji haline getirilmesi siyasi talepleri muhafazakarlaşma yönünde olan kitleleri linç kültürüne yakın kılmaktadır.

Soğuk Savaş Dönemi’nin Yeşil Kuşak Teorisi’nin sahneyi terkedip yerini Genişletilmiş Ortadoğu Projesi’ne bırakması İslam coğrafyasında kanla yazılan tarihin kırılma anlarını bizlere hatırlatırken yaşanan olaylar insana korku veren kötücül senaryonun yeniden çevrildiğinin kanıtı sanki.

Küresel Finansal Kapitalizm dönemi 2008 Krizi ile birlikte çeper değiştiriyor.Savaşların ülkeleri -özellikle ABD ve İngiltere- mali açıdan zora sokması borca meftun ekonomik altyapının çıkmaz sokak levhası. Dünya çapında ikinci dip dalganın yaşanıp yaşanmayacağı tartışılırken 2011 ve 2012 yılları bizim açımızdan önemli sorunları beraberinde getirecek oysa.Bu topraklarda çoğumuz yukarıda adı geçen senelerde Tayyip Erdoğan’ın Başkan veya Cumhurbaşkanı seçilip seçilmeyeceğini tartışıp dururken Bilgi Çağı’nı tıpkı Sanayi Devrimi dönemini ıskaladığımız gibi ıskalayacağız.Halkın cahil bırakılmasından medet umanların kimlerin hesabına çalıştığını bilemem ama insan kaynaklarımızın umarsızca heba edilmesi din görünümlü şirk toplumunun temellerini atıyor sağlamından .

Karmakarışık gündem maddelerini alt alta yazıp sonra bir kenara fırlatıp attığımızda halkın yoksullukla yaşadığı savaşı Altınşehir’in, Esenyurt’un, Bağcılar’ın polisin bile gündüz gözüyle giremediği arka sokakları açıkça anlatıyor.Sokakların söylediklerini dikkatlice dinlediğimizde fitili ateşlenmiş bombanın üzerinde oturuyorsunuz dediklerini duyar gibi oluyorum.